Voor veel mensen is het een fluitje van een cent, maar anderen durven het nog niet aan: het zelf assembleren van je eigen pc. Toch is het niet al te moeilijk en als je de stappen in dit artikel doorloopt, bouwt u in een paar uur uw eigen Vista-pc, helemaal zoals u hem wilt!

Wanneer u op zoek bent naar een nieuwe pc, ben je al snel geneigd om voor een aanbieding van een van de grote A-merken als Dell of HP te kiezen. Als liefhebber kun je echter beter zelf uw pc samenstellen: alleen dan kunt u exact die processor of videokaart kiezen die het beste bij jouw wensen past. Gaat u aan de slag met videobewerking? Dan toch maar die extra snelle processor en grote harde schijf. Is gamen het voornaamste gebruikdoel? Dan juist investeren in die snelle videokaart. Met onze uitgebreide vergelijkingstests helpen we u door het jaar heen altijd al om de juiste componenten te kiezen. De betere computerwinkel kan zo’n zelf samengestelde pc vaak wel voor u in elkaar zetten, maar het is leuk, leerzaam en goedkoper om dat zelf te doen!
Een computer is aan de binnenkant eigenlijk net een veredelde Legodoos: het is gewoon een kwestie van de juiste zaken op juiste manier met elkaar verbinden. Veel spreekt voor zich, maar er zijn toch wel een paar addertjes onder het gras. Na het lezen van ons stappenplan kent het bouwen van een pc echter geen geheimen meer voor u.

Stap 1

Voordat je aan de slag gaat met het bouwen van je pc, is enige voorbereiding noodzakelijk Het belangrijkste is natuurlijk dat je ervoor zorgt dat alle benodigde componenten aanwezig zijn. De volgende componenten zijn tegenwoordig vereist voor het bouwen van een pc: processor,cpu-koeler + koelpasta, moederbord, geheugen, videokaart, harddisk, dvd-brander, behuizing, optionele casefans, voeding en optioneel: geluidskaart.
Een paar belangrijke opmerkingen bij dit lijstje: vaak wordt de voeding standaard meegeleverd met de behuizing, maar als dat niet het geval, is moet je uiteraard een losse voeding aanschaffen. Koelpasta is benodigd om de door de processor opgewekte warmte optimaal door te geven aan de cpu-koeler. Moderne cpu-koelers hebben vaak al standaard enige koelpasta aan de onderkant, zodat het los aanschaffen van koelpasta in zo'n geval niet nodig is. Sommige moederborden hebben een geïntegreerde videokaart en in zo'n geval is het aanschaffen van een losse videokaart uiteraard ook niet noodzakelijk. Geïntegreerde videokaarten bieden echter minder prestaties dan losse exemplaren: zeker als je je computer wilt gaan gebruiken voor games of video in hd-resolutie is een geïntegreerde videokaart niet aan te raden. Extra ventilators (casefans) zijn met de steeds heter wordende hardwarecomponenten geen overbodige luxe mee. Veel behuizingen hebben standaard al extra fans aan boord, zo niet, is het verstand om los nog een of twee ventilatoren te kopen.
Naast de benodigde componenten dienen nog een aantal andere zaken paraat te zijn: allereerst is een goede kruiskopschroevendraaier een must bij het assembleren van een pc. Een exemplaar met een magnetische kop maakt het werk een stuk makkelijker. Alle benodigde schroefjes worden vrijwel zonder uitzondering geleverd bij de pc-behuizing, terwijl alle benodigde kabels meestal in de doos van het moederbord te vinden zijn. Het is aan te raden om de klus te beginnen op een grote, lege tafel, zodat je genoeg ruimte tot je beschikking hebt.
Voordat je echt aan de slag gaat, is het belangrijk om jezelf even te ontladen van mogelijke statische elektriciteit. Dat kun je bijvoorbeeld doen door het aanraken van het ongeverfde gedeelte van een centrale verwarming of ijzeren klemmetjes binnen een geaard stopcontact.

Stap 2

Het moederbord speelt een centrale rol binnen een pc: op dit onderdeel plaats je de processor, het geheugen en later ook de uitbreidingskaarten. Het is verstandig om de processor en het geheugen op het moederbord te plaatsen voordat je het moederbord in de behuizing schroeft. Op die manier kom je overal makkelijk bij.
Moderne moederborden met Intel Socket 775-processorvoet hebben een beschermkapje over de socket waarin de processor moeten worden geplaatst. Dit kapje dient als eerste verwijderd te worden. Het plaatsen van de processor is daarna eenvoudig: haal eerst de handel naast de socket naar boven. Klap daarna het klepje van de processorvoet open. Nu kan de processor in de socket geplaatst worden. Kijk hierbij goed uit, want de pinnetjes in de socket zijn erg fragiel en de processor kan maar op een manier geplaatst worden, vanwege twee inkepingen in de cpu. Als de processor is geplaatst, kan het klepje weer dicht en kan de hendel naar onder.
Bij oudere Intel- en bij AMD-processors zitten de pinnetjes niet in de socket, maar aan de processor. Het plaatsen van de processor gaat dan iets anders in zijn werk: haal wederom de hendel naast de processorvoet omhoog en druk daarna de processor in de de socket. Ook deze processors kunnen maar op een manier geplaatst worden: met behulp van het pijltje dat je zowel op de processor als op de socket vindt, weet je precies in welke richting je de processor moet plaatsen. Zodra de processor in de socket zit, kan de hendel weer omlaag en wordt de processor vastgeklemd.

Stap 3

Voordat de koeler op de processor kan worden geplaatst, dient de processor eerst voorzien te worden van een dun laagje koelpasta. Deze koelpasta zorgt ervoor dat de koeler en processor extra goed op elkaar aansluiten, zodat er optimale warmteoverdracht ontstaat. Het is belangrijk om het laagje koelpasta zo dun mogelijk te houden, dus gebruik het goedje met mate. Let overigens op: koelpasta is ook bijzonder giftig, als er wat van het spul op je handen komt, is het aan te raden om meteen goed je handen te wassen.
De makkelijkste methode van het aanbrengen van koelpasta is een klein beetje van de tube op het midden van de processor te spuiten. Met een stukje karton of plastic kun je de koelpasta dan mooi uitsmeren. Veel cpu-koelers zijn als ze nog nieuw zijn overigens standaard al voorzien van een beetje koelpasta. Het zelf aanbrengen is dan niet nodig en zelfs onwenselijk.
Het plaatsen van de cpu-koeler is afhankelijk van het type. De standaard Intel-koeler, die wij hier als voorbeeld gebruiken, kan bevestigd worden door deze op de processor te plaatsen en daarna de clipjes door de vier gaatjes in het moederbord te drukken. Koelers voor AMD-processors worden geplaatst door deze met een clip aan de socket te bevestigen. Bij veel speciale koelers dien je een bracket onder het moederbord te plaatsen en de koeler daarop vast te schroeven. Is het niet meteen duidelijk hoe je de koeler moet bevestigen, lees dan de handleiding bij je koeler of je moederbord. Let erop dat als je een cpu-koeler hebt waarbij de ventilator haaks op het koelblok is geplaatst, je deze naar de connectors aan de achterzijde van het moederbord laat blazen. Op die manier zal de warme lucht van de processor zodra alles in de behuizing zit in een rechte lijn naar buiten worden geblazen.
Zodra de cpu-koeler is geplaatst, dient het kabeltje van de ventilator aangesloten te worden op de CPU Fan-aansluiting op je moederbord. Meestal vind je deze aansluitingen direct in de buurt van de plaats waar de processor zich bevindt. Als de cpu-koeler een erg lange kabel heeft, kun je er een lus in leggen, zodat de kabel wat beter bij elkaar blijft.

Stap 4

Zodra de processor en cpu-koeler zijn geplaatst, is het de beurt aan het geheugen. Het plaatsen van geheugenmodules gaat als volgt te werk: klik eerst de klemmetjes van een DIMM-slot naar buiten. Kijk daarna in welke richting de modules geplaatst moeten worden: er is altijd een inkeping iets buiten het midden, waardoor de modules slechts in een richting in de slot passen. Druk daarna de modules met enige kracht in het DIMM-slot en de klemmetjes zullen zich vanzelf weer sluiten.
Vrijwel alle moederborden hebben tegenwoordig een zogenaamde dualchannelgeheugencontroller, waardoor het mogelijk wordt om twee modules tegelijkertijd aan te spreken, om op die manier zo hoog mogelijke prestaties te behalen. Daarom is het ook aan te raden om twee in plaats van een geheugenmodule aan te schaffen. Vrijwel zonder uitzondering moet je de twee modules in slot 1 en slot 3 plaatsen voor dualchannelwerking. Let er uiteraard ook op welk type geheugen je gebruikt: de meeste Intel- en AMD-systemen maken gebruik van DDR2-geheugen, terwijl oudere systemen gebaseerd zijn op DDR en juist sommige gloednieuwe moederborden overweg kunnen met DDR3. Al deze soorten geheugen zijn niet uitwisselbaar; je kunt dus ook niet per ongeluk een DDR2-module op een DDR3-moederbord plaatsen.

Stap 5

Voordat we het moederbord een plekje in de behuizing gaan geven, is het slim om eerst de voeding te installeren. Zoals gezegd: bij sommige kasten is de voeding al standaard aanwezig, maar tegenwoordig worden de meeste kasten zonder voeding geleverd. Als eerste gaan we aan de slag met het openen van het zijpaneel van de behuizing. Steeds meer kasten maken gebruik van zogeheten duimschroeven, zodat voor dit werkje een schroevendraaier vaak niet meer benodigd is. Hoe de kast precies moet worden geopend, is per model verschillend, maar in vrijwel alle gevallen zal het meteen duidelijk zijn hoe het zijpaneel kan worden verwijderd. Meestal vind je in de kast een doosje met schroefjes die voor de rest van de montage kunt gebruiken.
De voeding dient vrijwel altijd aan de bovenkant van de kast geplaatst te worden en kan aan de buitenkant met vier schroefjes vastgezet worden. Aangezien de schroefgaten niet precies in een rechthoek zitten, kan de voeding maar op een manier worden geplaatst.

Stap 6

Voordat het moederbord in de kast geplaatst kan worden, zijn nog enkele voorbereidingen vereist. Allereerst dienen afstandsbusjes worden geplaatst. Als je het moederbord direct op de achterplaat van de kast zou monteren, zou dat uiteraard voor kortsluiting zorgen. Daarvoor worden bij de kast afstandsbusjes geleverd die in gaatjes in de achterwand kunt schroeven. Soms zijn al enkele afstandsbusjes van te voren in de kast gezet. Door het moederbord even in de kast te houden, kun je aan de hand van de schroefgaten in het moederbord precies zien waar de afstandsbusjes moeten worden geplaatst. Let erop dat je nergens een afstandsbusje hebt zitten waar geen schroefgat zit: dat kan namelijk ook voor kortsluiting zorgen.
Achter in de kast vind je plaats voor een zogenaamd I/O-bracket waardoor straks de connectors van het moederbord hun weg naar buiten vinden. Aangezien de plaatsing van de connectors bij vrijwel alle moederborden anders is, is de I/O-bracket die standaard in kasten aanwezig is – als dat al het geval is – vaak niet geschikt. Een wel geschikte I/O-bracket wordt meegeleverd met je moederbord en kan vanaf de binnenkant geplaatst worden.

Stap 7

Zodra de afstandsbusjes en het juiste I/O-bracket geplaatst zijn, kan het moederbord in de behuizing worden geschroefd. Laat hiervoor het moederbord in de kast zakken, druk de connectors door het I/O-bracket en laat het bord daarna rusten op de afstandsbusjes. Als de schroefgaten precies overeenkomen met de plaatsing van de afstandsbusjes, kun je beginnen met het vastschroeven van het moederbord.

Stap 8

Nu het moederbord is geplaatst, kun je kijken waar je het best een of twee extra casefans kunt plaatsen. Het is slim om ervoor te zorgen dat er aan de voorkant van de behuizing koude lucht naar binnen wordt geblazen en dat de warme lucht juist weer aan de achterzijde naar buiten wordt geblazen. Als je slechts een casefan plaatst, kun je die het beste aan de achterzijde, direct achter de cpu-koeler plaatsen. Zorg ervoor dat de ventilator naar buiten blaast. Een optionele tweede casefan kun je het best onderin aan de voorkant plaatsen, waarbij de fan naar binnen blaast. Hoe de fans geplaatst moeten worden, is afhankelijk van de kast. Vaak kun je speciale, dikke schroeven gebruiken om de ventilators vast te zetten, maar bij veel luxueuzere kasten zijn er ook speciale brackets aanwezig om de ventilators in te bevestigen. Bij onze kast is het werk al voor ons gedaan: Standaard zijn achterin al twee casefans ingebouwd.

Stap 9

Zodra het moederbord in de kast geschroefd is, zijn er heel wat stekkertjes binnen de kast die op het bord aangesloten dienen te worden. Allereerst kunnen de inmiddels in de kast aanwezige casefan(s) worden aangesloten op zogenaamde SYS-FAN-aansluitingen op het moederbord. Als de voeding ook een losse aansluiting voor de aanwezige ventilator heeft, kan die worden aangesloten op de PWR-FAN.
Daarna dient de de voeding op twee plaatsen op het moederbord te worden aangesloten: allereerst een brede 24-polige stekker en daarnaast nog een tweede 4- of 8-polige stekker. Beide connectors kunnen maar op een manier geplaatst worden: mochten de stekkers niet lijken te passen, dan kan het dus zijn dat je ze moet omdraaien.
Na de voeding kunnen de kleine connectors voor de power- en resetknoppen, de power- en harddisklampjes en de pc-speakers worden aangesloten. Op welke pinnetjes deze kleine stekkertjes precies moeten worden aangesloten, is per moederbord verschillend. Ook hier brengt de handleiding van het moederbord uitkomst! Bij de power- en resetknoppen maakt het niet uit hoe om de stekkertjes worden geplaatst, bij de lampjes is dat wel het geval. Vaak hebben de connectors een gekleurd en een wit draadje: de gekleurde moet aangesloten om de +-, de witte op de –-aansluiting. Mocht het verkeerdom zijn, is er geen man over boord, maar zullen de lampjes niet werken. Je kunt de connectors dan achteraf nog omdraaien.
De laatste connectors die aangesloten dienen te worden, zijn van de optionele usb, firewire of audio-aansluitingen die in de kast aanwezig zijn. Wederom kun je in de handleiding van je moederbord vinden waar de aansluitingen voor usb, firewire en front-audio zich op het moederbord bevinden.

Stap 10

Het moederbord is nu geheel juist geplaatst en aangesloten en als volgende is de videokaart aan de beurt. Deze wordt bij moderne moederborden geplaatst is een pci-express x16-slot. Allereerst dient het bracket voor het desbetreffende uitbreidingsslot weggehaald te worden. Soms zit dit vastgeschroefd, soms kun je het met een schroevendraaier losdrukken en in andere gevallen hebben kastenfabrikanten er speciale bevestigingsmanieren voor bedacht. Zodra het plaatje weg is, kan de videokaart in het pci-expressslot geplaatst worden en daarna worden vastgeschroefd. Geavanceerdere videokaarten hebben een extra 6-polige stroomaansluiting aan de achterkant van de videokaart, een connector hiervoor vind je aan je voeding. Enkele zeer prijzige high-end videokaarten hebben zelfs twee extra stroomaansluitingen.

Stap 11

Nu is het de beurt aan de harde schijf om geplaatst te worden. De meeste behuizingen hebben voor de harddisks een apart bracket dat losgehaald kan worden. In dat geval kun je de harddisk eenvoudig buiten de kast vastschroeven. Bij de door ons gebruikte kast dien je de harddisk rechtstreeks in de behuizing te plaatsen. Let erop dat de aansluitingen van de harddisk uiteindelijk aan de achterzijde komt. In de meeste gevallen zul je bij de behuizing geleverde schroefjes moeten gebruiken om de harddisk te bevestigen, in andere gevallen is er een railsysteem of klemmetjes beschikbaar. Zodra de harddisk is vastgezet, kunnen de kabels worden aangesloten. Allereerst is natuurlijk een Serial ATA datakabel vereist tussen het moederbord en de harddisk. De aansluiting op het moederbord is meestal te herkennen aan het bijschrift 'SATA1'. Uiteraard moet de harddisk ook van stroom worden voorzien, met een speciale platte SATA-voedingsconnector die aan de voeding hangt of met een ‘ouderwetse’ molex, zoals wij die hier gebruiken. Het maakt overigens niet uit welke plug van de voeding je gebruikt, op allen staat dezelfde spanning.

Stap 12

Dvd-romdrives en dvd-branders zijn steeds vaker uitgevoerd met SATA-aansluitingen, wat het inbouwen vergemakkelijk ten opzichte van oudere PATA-drives die met een dikke flatcable verbonden werden.
Voordat dvd-drives kunnen worden ingebouwd, moet bij de meeste kasten eerst het voorpaneel worden verwijderd. In veel gevallen zit onderaan de voorkant een hendel, waarmee je het voorpaneel eenvoudig weg kunt trekken, maar vaak kun je het paneel ook vanaf de binnenkant met klemmetjes openen. Daarna moeten de plastic afdekplaatjes die op de plaats zitten waar de drives komen worden weggehaald. Bij de in ons voorbeeld gebruikte kast kunnen we de afdekplaatjes ook verwijderen zonder het hele voorpaneel los te halen. Het weghalen van deze plaatjes dient meestal te gebeuren door het naar binnendrukken van klemmetjes, waarna je de plaatjes makkelijk weg kunt pakken. Wij kiezen ervoor om ook het cd-frontje te verwijderen, zodat de drive direct zichtbaar is. Je kunt een dergelijk frontje ook laten zitten, kijk vooraf echter wel goed of de lade goed open en dicht gaat en niet aanloopt tegen het frontje.
Bij sommige kasten dienen de drives rechtstreeks in de kast geschroefd te worden, veel andere behuizingen werken echter met een railsysteem. In onze kast kunnen de drives eenvoudig zonder schroeven worden vastgezet door middel van twee klemmetjes.
Zodra de drives op de juiste plaats zitten, sluiten we ze op dezelfde manier aan als een harddisk. We gebruiken hiervoor de speciale SATA-powerkabels voor de voeding van de drives en voor elke een SATA-kabel die direct op het moederbord aangesloten wordt. Het instellen van master of slave is met SATA-apparaten niet langer nodig.

Stap 13

Een geluidskaart is tegenwoordig geen noodzakelijk onderdeel van de pc meer, omdat vrijwel alle moederborden standaard voorzien van zijn audiomogelijkheden. Wil je voor optimale geluidskwaliteit toch een losse geluidskaart, monteer deze dan bij voorkeur in het onderste uitbreidingsslot: Op die manier is de geluidskaart zo ver mogelijk bij storende elementen zoals de videokaart en processor verwijderd, wat de geluidkwaliteit ten goede kan komen.

Stap 14

Nu alle componenten zijn ingebouwd, kun je eventueel nog met kabelbinders zorgen dat alle kabels binnen de pc netjes bij elkaar gehouden worden. Dit heeft niet alleen als voordeel dat de kast wat ordelijker uit ziet, ook is de airflow binnen de kast dan een stuk beter. Zodra alles juist is afgewerkt, kan de kast weer dicht. Gefeliciteerd, uw zelf gebouwde Vista-pc is klaar!